Czy organy podatkowe mogą weryfikować przyjętą przez wspólników wartość nominalną udziałów lub akcji?

Monika Markisz        12 marca 2014        Komentarze (0)

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów odpowie na pytanie czy przepisy ustawy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych stanowią upoważnienie dla organu podatkowego do dokonania weryfikacji wartości udziałów/akcji, która została określona w umowie lub statucie spółki w sytuacji, gdy wartość nominalna obejmowanych udziałów/akcji odbiega od wartości rynkowej przedmiotu wkładu.

Orzeczenie NSA z dnia 18 grudnia 2013 roku w sprawie sygn. akt I FSK 3032/11 zawiera w swoim uzasadnieniu jednoznaczną odpowiedź na pytanie o uprawnienie organów podatkowych do weryfikacji wartości nominalnej udziałów obejmowanych w zamian za wkłady niepieniężne. Chodzi o sytuację, gdy wartość nominalna objętych udziałów jest niższa niż wartość rynkowa przedmiotu aportu i w efekcie występuje tzw. agio przekazywane na kapitał zapasowy. Ale zapoznaj się z uzasadnieniem tego wyroku szczególnie w sytuacji, gdy określona w umowie spółki wartość wkładu i wartość rynkowa przedmiotu aportu znacznie się od siebie różnią

 Jeden z podatników zapytał (w trybie wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego), czy w przypadku objęcia udziałów/akcji w podwyższonym kapitale zakładowym spółki kapitałowej w zamian za wniesiony aport będzie zobowiązany do rozpoznania przychodu w wysokości wartości nominalnej objętych udziałów/akcji. Zdaniem podatnika, nie ma podstaw merytorycznych do określenia przez organ podatkowy przychodu w innej wysokości, niż wartość nominalna objętych udziałów/akcji.

 Ta występująca niejednokrotnie niewspółmierność pomiędzy rzeczywistą wartością wkładu, a wartością objętych za nominał udziałów/akcji często budzi wątpliwości zarówno podatników, jak i organów podatkowych. Innymi słowy to tak, jakbyś kupił samochód o wartości 200.000 zł (wartość rynkowa przedmiotu wkładu), a zapłacił za niego 100.000 zł (wartość nominalna objętych udziałów). Przynajmniej tak postrzegają opisaną sytuację organy podatkowe. Ich zdaniem, ustalenie wartości nominalnej udziałów nie może się odbywać na zasadzie dowolności.

 W ustawie podatkowej ustawodawca przewidział zasady określania przychodu z odpłatnego zbycia wartości rzeczy lub praw majątkowych. Jest to cena określona w umowie. Jeśli jednak ta cena bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten określa organ podatkowy w wysokości wartości rynkowej. I właśnie tę zasadę organ podatkowy chciał zastosować również w odniesieniu do zagadnienia obejmowania udziałów w zamian za aport w opisywanej sprawie. Wartość nominalna powinna – zdaniem organu podatkowego – zasadniczo odpowiadać realnej wartości rynkowej przedmiotu wkładu niepieniężnego w momencie jego wnoszenia do spółki.  W związku z tym nie było zaskoczeniem, że organ podatkowy uznał stanowisko podatnika zawarte we wniosku za nieprawidłowe.

Rozstrzygnięcie to uchylił jednak sąd, więc ostatecznie sprawa trafiła do NSA. Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że gdyby organ podatkowy dokonywał oszacowania wartości udziału (akcji), to naruszyłby przepisy Kodeksu handlowego. Przepisy prawa handlowego nie znają instytucji szacowania wartości przedmiotu wkładu i podobnie – przepisy podatkowe również nie odnoszą się do kwestii zasad określania tej wartości. Innymi słowy, ustawodawca nie przewidział możliwości weryfikowania przez organy podatkowe wartości nominalnej emitowanych udziałów (akcji) i zmiany wartości transakcji, jeżeli jest ona prawidłowo przeprowadzona na gruncie przepisów prawa handlowego. Sąd wskazał, że wartość nominalną obejmowanych udziałów określają wspólnicy spółki, którzy nie zostali w przepisach prawa handlowego zobligowani do ukształtowania tej wartości w wysokości równej wartości rynkowej przedmiotu aportu.

W uzasadnieniu wyroku czytamy cyt.  Jednak w przypadku, gdy wyrażona w cenie określonej w umowie wartość wnoszonego aportem do spółki kapitałowej wkładu odbiega w sposób znaczny oraz bez uzasadnionej przyczyny od wartości rynkowej aportu, wówczas organ podatkowy ma podstawę do weryfikacji rzeczywistej wartości wkładu. Dochodzi jednak do tego na etapie wniesienia do spółki kapitałowej aportem praw majątkowych lub rzeczy, nie zaś przy określaniu prawidłowej wartości udziałów obejmowanych w zamian za aport niepieniężny. Użycie zwrotu „znaczny oraz bez uzasadnionej przyczyny” pozwala na daleko idącą uznaniowość. Zalecam więc w podobnych sprawach daleko idącą ostrożność.

 Porada w skrócie: w momencie wniesienia wkładu niepieniężnego do spółki musisz znać wartość aportu i określić wartość nominalną udziałów lub akcji objętych w zamian za ten wkład niepieniężny. Tak określona wartość nominalna udziałów lub akcji nie musi odpowiadać wartości rynkowej przedmiotu aportu. Jeśli wystąpi agio przekazywane na kapitał zapasowy, organ podatkowy nie jest uprawniony do przeszacowania wartości nominalnej udziałów lub akcji, ponieważ na gruncie prawa handlowego jest to sytuacja dopuszczalna. Prawo podatkowe nie może mieć wpływu na regulacje przewidziane przepisami prawa handlowego. Jest jednak jedno „ale”: Z ostrożności pamiętaj, że w wypadku, gdy wartość wkładu odbiega w sposób znaczny i nieuzasadniony od wartości rynkowej aportu, wówczas organ podatkowy ma podstawę do weryfikacji rzeczywistej wartości wkładu.

{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }

Dodaj komentarz

Dziękuję, że chcesz skomentować mój artykuł, jednak jeśli tą drogą poszukujesz pomocy prawnej, proszę Cię
o wiadomość na adres e-mail, który znajdziesz na stronie Kontakt.

Poprzedni wpis:

Następny wpis: