Połączenia, podziały i przekształcenia spółek – skutki podatkowe

Monika Markisz        06 lipca 2016        Komentarze (4)

Jestem od kilku dni już oficjalnie współautorką książki poświęconej połączeniom, podziałom i przekształceniom spółek (skutki podatkowe takich procesów). Pisałam ją „ramię w ramię” w Rafałem Chmielewskim  (zachęcam do lektury „Pamiętnika Adwokata„).

Szczerze mówiąc, mam wrażenie, że skutki podatkowe połączeń, podziałów i przekształceń spółek interesują wyłącznie tych, którzy z takimi procesami muszą się zmierzyć. Ale takich przedsiębiorców na szczęście nie brakuje!

Po przeprowadzeniu kilkudziesięciu procesów połączeń, podziałów i przekształceń spółek prawa handlowego, spółdzielni pracy czy osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą wiem na pewno, że podatki bywają najbardziej zaskakującym i nieprzewidzialnym elementem takiego procesu.

Pisałam o tym zresztą nie raz:

  1. Dlaczego warto sporządzić sprawozdanie zarządów spółek uczestniczących w połączeniu przeczytasz w moim wpisie:

 

Zarządzie, napisz sprawozdanie uzasadniające podział lub połączenie spółek

2. Ile trwa i ile kosztuje połączenie spółek:

Połączenie spółek. Czas trwania i koszty, uwagi natury ogólnej

3. Czy i w jakim wypadku warto przeprowadzić połączenie/podział spółek z wykorzystaniem stron internetowych posiadanych przez spółki uczestniczące w połączeniu/podziale:

Połączenie spółek. Czas trwania i koszty, uwagi natury ogólnej

4. O przekształceniu spółdzielni pracy,  w tym  w kontekście podatku dochodowego od osób fizycznych:

Przekształcenie spółdzielni pracy w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością

Przekształcenie spółdzielni pracy w spółkę prawa handlowego –podatek dochodowy, o którym należy pamiętać

5. Dlaczego przy przekształceniach współpraca prawnika i księgowego to oczywista oczywistość:

Ustalenie wartości bilansowej majątku przedsiębiorcy przekształcanego w spółkę z o. o. czyli co daje umiejętna współpraca prawnika z księgowym

Wracając do mojej książki. Oto, jak wygląda jej okładka i spis treści:

Połączeniezdjęcie okładka 1zdjęcie okładka 2

Jeśli chcesz kupić tę książkę, jest to możliwe w Internetowym Sklepie SKwP.

Zachęcam do lektury i do kontaktu w sprawach połączeń, podziałów i przekształceń!

Pierwsze zasiedlenie – teoria i praktyka w 2016 roku

Monika Markisz        25 czerwca 2016        Komentarze (1)

Mój dzisiejszy wpis jest nietypowy. Wywód akademicki, przydługi, okraszony przepisami i nudny – podatek VAT…

A może jednak ten wpis jest typowy, ponieważ podatki są co do zasady nudne i trudne i nikt z własnej, nieprzymuszonej woli nie zajmuje się podatkami.

Mam jednak cichą nadzieję, że jednak może komuś przyda się to, co przygotowałam na potrzeby swoich wykładów i artykułów w czasopiśmie „Świat Księgowych 🙂

Pierwsze zasiedlenie – tytułem wstępu

Pierwsze zasiedlenie budzi wątpliwości zarówno w teorii, jak i praktyce.

Organy podatkowe i sądy administracyjne prezentują tak odmienne stanowiska, że żaden podatnik nie może być tak naprawdę przekonany, że we właściwy sposób interpretuje instytucję „pierwszego zasiedlenia”.

Jest  to jednocześnie problem praktyczny, ponieważ konsekwencją niewłaściwej oceny danej sytuacji w kontekście „pierwszego zasiedlenia” jest błędna ocena statusu podatnika dokonującego np. sprzedaży budynku, budowli lub ich części.

Znaczenie pierwszego zasiedlenia

Pierwsze zasiedlenie” to instytucja występująca na gruncie przepisów ustawy o podatku VAT. Odpowiedź na pytanie, czy w przypadku danej dostawy budynku, budowli lub ich części mamy do czynienia w ramach pierwszego zasiedlenia lub nie, jest konieczna do oceny tej transakcji pod kątem jej opodatkowania podatkiem VAT lub zwolnienia z podatku VAT.

Zgodnie bowiem z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku VAT zwolnienie od podatku od towarów i usług znajdzie zastosowanie w odniesieniu do sprzedaży budynków, budowli lub ich części, jeżeli w momencie dostawy są one zasiedlone w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy o podatku VAT i okres pomiędzy pierwszym zasiedleniem a ich dostawą jest dłuższy niż 2 lata.

 Opodatkowanie dostawy gruntu

W tym miejscu warto wspomnieć, że kwestię opodatkowania dostawy gruntu, na którym posadowione zostały budynki lub budowle rozstrzyga przepis art. 29a ust. 8 ustawy o podatku VAT, w myśl którego w przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu.

Oznacza to, że co do zasady, grunt będący przedmiotem sprzedaży podlega opodatkowaniu według takiej stawki podatku od towarów i usług, jaką opodatkowane są budynki i budowle na nim posadowione. Oznacza to, że w sytuacji, gdy budynki, budowle lub ich części korzystają ze zwolnienia od podatku VAT, również sprzedaż gruntu korzysta ze zwolnienia od tego podatku.

 Definicja „pierwszego zasiedlenia”

Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy o podatku VAT, przez pierwsze zasiedlenie rozumie się oddanie do użytkowania, w wykonaniu czynności podlegających opodatkowaniu, pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi budynków, budowli lub ich części, po ich:

  1. wybudowaniu lub
  2. ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów  o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30 proc. wartości początkowej.

Przepisy krajowe definiując „pierwsze zasiedlenie” wprowadziły wymóg łącznego wystąpienia trzech przesłanek:

  1. oddanie budynku, budowli lub ich części do użytkowania po wybudowaniu lub ulepszeniu,
  2. dokonanie czynności, o których mowa w pkt 1 w wykonaniu czynności podlegających opodatkowaniu (dostawa towaru lub świadczenie usługi),
  3. dokonanie czynności, o których mowa w pkt 1 i 2 pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi.

Ad. 1

Warunek uważa się za spełniony, jeśli doszło do faktycznej czynności przekazania budynku, budowli lub ich części.

Ad. 2

Warunek uważa się za spełniony, jeśli wybudowany lub ulepszony budynek (budowla) lub ich części zostaną sprzedane, wynajęte, wydzierżawione, wniesione tytułem wkładu niepieniężnego do np. spółki prawa handlowego będących czynnościami opodatkowanymi podatkiem VAT (o czym dalej).

Ad. 3

Nabywca lub użytkownik musi być pierwszym podmiotem czynności dokonywanej po wybudowaniu lub ulepszeniu towaru (budynku, budowli lub ich części).

Dyrektywa WE 2006/112 posługuje się pojęciem „pierwszego zasiedlenia”, lecz go nie definiuje. Zgodnie z przepisami Dyrektywy 2006/112, państwa członkowskie zwalniają od VAT transakcje dostawy budynków lub ich części oraz związanego z nimi gruntu. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy dostawa budynku oraz związanego z nim gruntu następuje przed pierwszym zasiedleniem.

Wspólne dla obu ustawodawstw jest przekonanie, że koniec budowy/ wytworzenia jest równoznaczny z dostawą budynku. Po dokonaniu dostawy, korzystanie z budynku nie przynosi samo w sobie wartości dodanej, chyba że państwo członkowie uzna „przebudowę” za równoznaczną z powstaniem nowego budynku (jak to ma miejsce m. in. w przepisach polskiej ustawy o podatku VAT).

Oddanie do użytkowania, w wykonaniu czynności podlegających opodatkowaniu

Pojęcie „oddanie do użytkowania”, o którym mowa w art. 2 pkt 14 ustawy o podatku VAT należy rozumieć jako objęcie faktycznego władztwa nad budynkami, budowlami lub ich częściami, możliwość dysponowania nimi, używania ich jak właściciel. Pierwsze zasiedlenie będzie więc miało miejsce wówczas, gdy wybudowany lub zmodernizowany w stopniu nie niższym niż 30% wartości początkowej obiekt budowlany będzie przedmiotem sprzedaży (dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o podatku VAT) lub przedmiotem najmu, dzierżawy (tj. przedmiotem świadczenia usług, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o podatku VAT), bowiem zarówno sprzedaż, jak i najem czy dzierżawa są czynnościami podlegającymi opodatkowaniu.

Jeżeli zatem to sam podatnik (bądź podmiot trzeci) wybuduje obiekt, lub go zmodernizuje, przy czym nakłady na ulepszenie przekroczą 30% wartości początkowej, a następnie obiekt ten (lub ulepszenie) zostanie oddany do użytkowania, nie oznacza to, że został on zasiedlony, ponieważ oddanie do użytkowania nie nastąpiło w wykonaniu czynności podlegających opodatkowaniu.

Najnowsze, rewolucyjne orzecznictwo sądów administracyjnych i stanowiska organów podatkowych

NSA w wyroku z dnia 14 maja 2014 roku, sygn. I FSK 382/14 stwierdził, że wykładnia językowa, systematyczna i celowościowa dyrektywy 112 wskazuje wyraźnie, że pojęcie „pierwszego zasiedlenia”  należy rozumieć szeroko jako „pierwsze zajęcie budynku, używanie”. 

W ocenie NSA należy więc przyjąć, że jeżeli podatnik sam użytkował daną nieruchomość i spełnia warunek korzystania z tej nieruchomości przez wymagany czas, to do dostawy takiej nieruchomości zastosowanie znajdzie fakultatywne zwolnienie przewidziane w przepisach ustawy o podatku od towarów i usług.

Zapytanie do Trybunału Sprawiedliwości UE (TSUE)

W związku z licznymi wątpliwościami i diametralnie różnymi stanowiskami w sprawie faktycznego znaczenia pojęcia „pierwszego zasiedlenia”, postanowieniem z dnia 23 lutego 2016 roku NSA zwrócił się do TSUE z prośbą o zajęcie stosownego stanowiska. Zapytanie NSA dotyczyło potwierdzenia, czy rzeczywiście pierwszemu zasiedleniu musi towarzyszyć czynność opodatkowana, jak to przyjęto w polskiej ustawie o podatku VAT, czy też istotne jest faktyczne zasiedlenie budynku, budowli lub ich części.

Podsumowanie

Ocena każdej dostawy budynków, budowli lub ich części pod kątem „pierwszego zasiedlenia”, budzi w praktyce liczne wątpliwości. Przewidziana przepisami prawa krajowego i wspólnotowego instytucja „pierwszego zasiedlenia” jest również w różny sposób interpretowana przez organy podatkowe i sądy administracyjne. Czas (ale przede wszystkim TSUE) pokaże, które z zaprezentowanych przeze mnie stanowisk stanie się faktem w przyszłości.

Pytanie o to, czy czy mamy – jako społeczeństwo – prawo oczekiwać od przedsiębiorców czegoś więcej, niż zatrudnianie pracowników i płacenie podatków pojawiło się w artykule opublikowanym dzisiaj w Strefie Biznesu Kuriera Lubelskiego (tutaj). Wśród wielu cennych uwag, w rozmowie poruszono m. in. kwestię społecznej odpowiedzialności biznesu.

wektor-szablon-transakcji-biznesowych_23-2147492043

Odpowiedź na zadane w tytule wpisu pytanie nie jest prosta. W mojej ocenie (jako przedsiębiorcy), dobrze jest, gdy przedsiębiorca ma świadomość, że jego działania mogą mieć wymierny wpływ na otoczenie biznesu.

Na pytanie zadane w tytule dzisiejszego wpisu odpowiedział we wspomnianym artykule Prof. Marian Żukowski, Dyrektor Instytutu Ekonomii i Zarządzania KUL. Wywiad czyta się z przyjemnością, a lokalny patriotyzm nakazuje zwrócić uwagę również na to, że podano w artykule wiele przykładów z lubelskiego środowiska przedsiębiorców.

Zachęcam do lektury tego artykułu i wywiadu szczególnie tych, którzy postrzegają biznes jako coś więcej niż zapewnianie zatrudniania i gwarancję zapłaty podatków.

Piszę to zarówno jako Czytelniczka Strefy Biznesu, jak i dumna Córka Rozmówcy.

 

Problem opodatkowania darowizny pieniędzy z majątku wspólnego małżonków podatkiem od spadków i darowizn wynika z faktu, że zazwyczaj dla organu podatkowego oczywistym jest, że doszło do zawarcia przez obdarowanego dwóch darowizn – z darczyńcami: mężem i żoną. Niejednokrotnie spotkałam się z sytuacją, że np. darowizna na rzecz dziecka ze wspólnego rachunku bankowego rodziców była postrzegana (na etapie składania zgłoszenia SD-Z2) jako de facto 2 darowizny: od mamy i taty. Może tak być, ale nie musi.

Dla prawnika, znającego Kodeks rodzinny i opiekuńczy i postrzegającego umowę darowizny jako zgodne oświadczenie woli obdarowanego i darczyńcy,  sprawa taka oczywista nie jest.

Sprawa komplikuje się, jeśli obdarowany nie należy do grupy zerowej. Jakie są więc skutki podatkowe umowy darowizny w sytuacji, gdy – przykładowo – obdarowaną jest siostra, a darczyńcą jej brat, pozostający w związku małżeńskim, we wspólności majątkowej małżeńskiej z żoną (a żona wyraża zgodę na zawarcie umowy darowizny)? Odpowiedź na to pytanie jest ważna, ponieważ żona brata nie należy do tzw. grupy zerowej (pisałam o tym we wpisie „Wybór zeznania w podatku od spadków i darowizn – od czego zacząć?„), a darowizna od takiej osoby nie skorzysta ze zwolnienia w podatku od spadków i darowizn. Jeśli przyjmiemy, że w takim wypadku darczyńcami są: brat i jego żona, obdarowana będzie musiała zapłacić podatek od spadków i darowizn od darowizny otrzymanej od żony brata (II grupa podatkowa).

Zainteresowanych odpowiedzią zachęcam do zapoznania się z interpretacją indywidualną przepisów prawa podatkowego z dnia 5 maja 2016 roku, wydaną przez Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie działającego w imieniu Ministra Finansów, znak IPPB2/4515-55/16-2/AF.

Oto fragment z uzasadnienia:

Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że darowizna środków pieniężnych dokonana przez brata Wnioskodawczyni na rzecz Wnioskodawczyni będzie korzystała w całości ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn po spełnieniu warunków zawartych w tym przepisie. W przypadku, gdy umowa darowizny zostanie zawarta w formie aktu notarialnego wówczas na Wnioskodawczyni nie będzie ciążył obowiązek zgłoszenia przedmiotowej darowizny do właściwego naczelnika urzędu skarbowego.

Wskazać należy, że dla powyższego rozstrzygnięcia pozostaje bez wpływu fakt, że darowana kwota środków pieniężnych będzie pochodzić z majątku wspólnego brata Wnioskodawczyni i jego żony. Okoliczność ta wywiera bowiem skutki jedynie w sferze prawa rodzinnego, gdyż stosownie do art. 37 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r., poz. 2082), zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania darowizny z majątku wspólnego, z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych. W art. 37 § 4 ww. Kodeksu ustawodawca postanowił, że jednostronna czynność prawna dokonana bez wymaganej zgody drugiego małżonka jest nieważna. Jednakże, co wynika z § 2 omawianego przepisu ważność umowy, która została zawarta przez jednego z małżonków bez wymaganej zgody drugiego, zależy od potwierdzenia umowy przez drugiego małżonka. Z zacytowanych przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika, że zgoda małżonka niezbędna jest dla stwierdzenia ważności jednostronnej czynności drugiego małżonka, w przypadku gdy jej przedmiotem są środki objęte wspólnością majątkową. Z faktu tego nie można jednak wywodzić, że wyrażając taką zgodę drugi z małżonków również staje się stroną umowy darowizny.

Uff, jest więc szansa na skorzystanie ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn. Przypominam również, że zawarcie umowy darowizny w formie aktu notarialnego sprawi, że obowiązek zgłoszenia jej naczelnikowi właściwego urzędu skarbowego spoczywa na notariuszu.

Nie wspomnę, że dobrze jest również uprzednio skorzystać z profesjonalnej pomocy radcy prawnego, doradcy podatkowego czy właśnie notariusza i oczywiście upewnić się co do skutków podatkowych zawieranej umowy.

Obowiązek alimentacyjny to nie darowizna

Monika Markisz        18 kwietnia 2016        Komentarze (2)

Zanim odniosę się – jak w tytule niniejszego wpisu – do kwestii podatkowej, chciałabym w pierwszej kolejności  pokazać Ci pewne zdjęcie, które długo nie dawało mi spokoju…

dzieckozabawkitablet-2

Tak wyglądają pokoje niektórych dzieci, które mają wszystkie zabawki, jakie tyko rodzice/dziadkowie/itp. byli w stanie im zapewnić. Ale i tak telefon/tablet/komputer wypełniają takim dzieciom cały świat.

Zdjęcie i inspirację zaczerpnęłam z artykułu: Tablet i telewizja dla dziecka? Nowe wytyczne!

Smutne to i prawdziwe jednocześnie.

Nasze dzieci mają jednak swoje prawa, a jednym z nich jest prawo do spędzania z rodzicami czasu.

O tym ustawodawca nigdzie jednak nie wspomina.

Natomiast rodzice na pewno mają wobec dzieci pewne obowiązki, a jednym z nich jest obowiązek alimentacyjny.

Wykonanie obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego może przybierać różne formy.

Może to być na przykład przelew  na konto dziecka, wykonywany regularnie przez rodziców…

Dlaczego więc nie wykorzystać tej wiedzy na gruncie przepisów prawa podatkowego?

A jeśli tak, to w jaki sposób tego dokonać?

Odpowiedź znajdziecie w interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego wydanej w imieniu Ministra Finansów przez Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach sygn. IBPB-2-1/4515-193/115/HK.